اخوان مرعشی: مرحومان سیّد مهدی و سیّد کاظم، برادران دوقلویی بودند که هردو داماد مرحوم آیةالل‍ه‌العظمی سیّد عبدالهادی شیرازی شده و با دختران دوقلوی ایشان ازدواج کرده بودند!

عجیب‌تر از این مطلب، شباهت ظاهریِ بسیاری زیادی است که این دو برادر با یکدیگر داشته‌اند؛ به گونه‌ای که گاه موجبِ به‌اشتباه‌افتادنِ دوستان، اساتید و حتّی خانوادهٔ آنها می‌شده است! از این قبیل اشتباهات در تطبیق و تشخیصِ این دو برادر، حکایات شیرینی هم بر جای مانده است که پاره‌ای از آنها تقدیم می‌شود.

🔹 آیةالل‍ه شبیری زنجانی می‌فرماید:

«آقایان آسیّد مهدی و آسیّد کاظم اخوان مرعشی – فرزندان مرحوم آسیّد محمّدرضا – دوقلو بودند، و چون شباهت زیادی به هم داشتند، افراد در تشخیص آنها دچار مشکل می‌شدند.

مرحوم حاج آقای والد ما می‌فرمود: اگر یکی از آنها را می‌دیدم و به او خیر مقدم می‌گفتم و از زمان ورودش می‌پرسیدم، اگر دومی را می‌دیدم دیگر از وی سؤال نمی‌کردم؛ چون احتمال می‌دادم همان برادر اوّل باشد.

هردو برادر خیلی شیرین و دارای اطّلاعات حوزوی زیادی بودند.

همچنین هردو داماد مرحوم آسیّد عبدالهادی شیرازی بودند. پدرشان مرحوم آسیّد محمّدرضا از علمای معروف بود و فی‌الجمله مقلّد نیز داشت.

به جهت شباهت آنها، در نوع مطالبی که من از این دو برادر نقل می‌کنم ناقل معیّن نیست؛ مگر در مواردی که به آن تصریح شود!».

📚 (جرعه‌ای از دریا، ج۲، ص۴۰۹، پاورقی)

 🔸 ایشان در جای دیگری می‌فرمایند:

«آسیّد مهدی و آسیّد کاظم اخوان مرعشی خیلی شیرین بودند و علاوه بر مقام علمی، اطّلاعات آخوندی فراوانی داشتند و مجلسشان پرفایده بود؛ چون هردو داماد مرحوم آسیّد عبدالهادی شیرازی بودند و با وی انس و ارتباط داشتند. و از طرف مادر از بیت میرزای شیرازی بودند و از طرفی خودشان هم از خانوادهٔ علمی بودند و پدرشان مرحوم آسیّد محمّدرضا از علمای بزرگ بود و فی‌الجمله مقلّد داشت.

آنها دوقلو بودند و تقریباً یک ربع تا بیست دقیقه آسیّد مهدی زودتر از آسیّد کاظم به دنیا آمده بود. و به همین جهت، آسیّد کاظم به آسیّد مهدی خیلی احترام می‌گذاشت؛ هرچند آسیّد کاظم از نظر استعداد بر آسیّد مهدی ترجیح داشت.

یکی از اخوان می‌گفت: در کودکی، یکی از ما دو نفر مریض شد. مادرمان می‌خواست مریض را تنقیه کند؛ ولی به اشتباه، برادر سالم را تنقیه کرد!

همچنین یکی از اخوان یا شخص دیگری نقل می‌کرد: در دوران مدرسه، یکی از اخوان هم برای خودش و هم برای برادرش امتحان داده بود؛ چون خیلی شبیه بودند و معلّم‌ها آنها را تشخیص نمی‌دادند!

مرحوم والد هم نقل می‌کرد: چون اخوان مرعشی به هم شباهت داشتند، وقتی یکی از آنها را می‌دیدم و خیر مقدم می‌گفتم و از زمان ورودش می‌پرسیدم، اگر دومی را می‌دیدم دیگر نمی‌پرسیدم؛ چون احتمال می‌دادم همان برادر اوّل باشد.

البته اواخر، قیافهٔ آنها باهم تفاوتی پیدا کرده بود و قابل تشخیص بودند. علاوه بر اینکه آسیّد کاظم به چاقی آسیّد مهدی نبود.

از این دو برادر شبیه‌تر به یکدیگر، اخوان انصاری قمی (برادران آشیخ مرتضی انصاری، منبری معروف) بودند، که بسیار به هم شباهت داشتند. از آنها به هم شبیه‌تر، دوقلوهای دکتر مدرّسی بودند.

اخوان مرعشی اگر کنار هم بودند، از روی تفاوت‌هایشان شناخته می‌شدند. ولی اگر فرزندان دکتر مدرّسی کنار یکدیگر بودند، قابل شناسایی نبودند. یک روز، آنها به منزل مرحوم آقای شریعتمداری آمده بودند و در آنجا صحبتِ این بود که اگر این‌ها ازدواج کنند، مسأله‌شان چگونه خواهد بود؟ چون همسرانشان آنها را اشتباه خواهند گرفت!».

📚 (جرعه‌ای از دریا، ج۴، ص۶۵۶ – ۶۵۸)

آیةالله شبیری در ادامه می‌فرمایند:

📚 (جرعه‌ای از دریا، ج۴، ص۶۵۷ – ۶۵۸)

 

ذیلاً تصاویر دیگری از این دو برادر را ملاحظه می‌فرمائید:

(تصویر اخوان مرعشی، مندرج در: گنجینهٔ دانشمندان، ج۲، ص۶۰)

 

حکایت زیر هم که دربارهٔ به‌اشتباه‌افتادنِ آیةالل‍ه سیّد احمد زنجانی در تشخیص افراد متشابه است، بی‌ارتباط با مباحث این نوشتار نیست. آیةالله شبیری زنجانی می‌فرمایند:

📚 (جرعه‌ای از دریا، ج۳، ص۵۶۷ – ۵۶۸)

 

مزار اخوان مرعشی در یک قاب